Anatomia porwanej rewolucji. Dlaczego ślepy gniew zawsze przegrywa z cynizmem?



Żyjemy w kulturze „instant”. Chcemy zmian na już, natychmiast, za kliknięciem jednego przycisku. Kiedy wzbiera w nas społeczny gniew, wydaje nam się, że samo obalenie nielubianej figury na szachownicy uzdrowi system. Szukamy prostych haseł, negatywnej mobilizacji i idziemy za każdym, kto krzyknie najgłośniej. To najkrótsza droga do tragedii. Historia nie znosi próżni, a tam, gdzie brakuje dojrzałości i organicznego planu na „dzień po”, zawsze wkracza cynizm imperiów i bezwzględność politycznych cwaniaków.
Najlepszą – i najbardziej krwawą – lekcją tego mechanizmu jest los Iranu. Los, który brzmi niepokojąco znajomo, gdy patrzymy na mapę współczesnego świata.
Grzech pierworodny: Kiedy Zachód morduje demokrację
Współczesna opowieść o Iranie w głównym nurcie mediów zaczyna się zazwyczaj w 1979 roku, jakby miliony fanatyków religijnych nagle, bez powodu, oszalały i wyszły na ulice Teheranu. To manipulacja. Ta historia nie zaczęła się w próżni. Jej początek to rok 1953 i operacja „Ajax” – brutalny zamach stanu zorganizowany przez CIA i MI6.
Co było grzechem Iranu? Legalnie i demokratycznie wybrany premier, Mohammad Mosaddegh, postanowił, że irańska ropa powinna służyć Irańczykom, a naftowe zyski powinny budować tamtejsze drogi i szpitale, a nie zasilać konta brytyjskich korporacji. Zachód, który tak głośno trąbił o wolności, bez mrugnięcia okiem zamordował tę młodą demokrację. Na amerykańskich bagnetach usadzono autorytarnego szacha, a jego krwawa tajna policja SAVAK przez kolejne ćwierć wieku systematycznie wycinała ze sceny politycznej jakiekolwiek mądre, świeckie, intelektualne centrum.
Niszcząc umiarkowaną opozycję, Waszyngton i Londyn sami wyhodowali potwora. Jedynym miejscem, gdzie ludzie mogli legalnie się gromadzić i wyrażać swój bunt, stały się meczety.
Paryski luksus i rewolucyjny jad
W tę pustkę i narodową traumę wszedł Ruhollah Chomeini. Klasyczny polityczny cwaniak. Podczas gdy irańskie Pokolenie ’79 ryzykowało życie pod kulami armii szacha na ulicach Teheranu, on pławił się w luksusach europejskiej demokracji. Siedząc bezpiecznie pod Paryżem, korzystając z francuskiej wolności słowa i ochrony, sączył przez zachodnie media (w tym chętnie udostępniające mu antenę BBC) potok pięknych obietnic. Mówił o tolerancji, wolności prasy i sprawiedliwości.
Irańska lewica, studenci i klasa średnia dali się nabrać. Uznali go za niegroźnego, starszego pana, który będzie moralnym symbolem, podczas gdy oni zajmą się rządzeniem. Łączył ich tylko ślepy gniew wobec szacha. Nie mieli planu. Mieli tylko hasło.
Kiedy szach uciekł, maski opadły. Chomeini wykorzystał gotową infrastrukturę sieci meczetów do przejęcia władzy na ulicy, podczas gdy liberałowie debatowali w gabinetach. Wynik? Krwawy terror, tysiące niedawnych towarzyszy z barykad w więzieniach i egzekucje tych, którzy tę rewolucję wywalczyli. Kobiety, które w nowoczesnych strojach protestowały przeciwko dyktaturze, z dnia na dzień stały się zakładniczkami teokracji.
Wieczny straszak i pocałunek śmierci
Ten cynizm trwa do dziś, bo system zabetonowany w 1979 roku okazał się zbyt opłacalny dla globalnych graczy. Silny, stabilny i demokratyczny Iran byłby dla USA i Izraela geopolityczną katastrofą – przestałby być wygodnym „dyżurnym czarnym charakterem”, który uzasadnia gigantyczne kontrakty zbrojeniowe i militarną obecność na Bliskim Wschodzie.
Dlatego każda autentyczna próba zmiany w Iranie jest przez te mocarstwa neutralizowana. Widzieliśmy to podczas niedawnych, dramatycznych buntów irańskiej ulicy. Kiedy zdesperowani ludzie wyszli walczyć o wolność, Tel Awiw radośnie ogłosił w mediach, że „wspiera i uzbraja protestujących”. To był noż prosto w plecy tego ruchu. Reżim dostał na tacy idealny dowód propagandowy: „Widzicie? To nie nasi obywatele, to syjonistyczni agenci”.
Dokładnie to samo dzieje się na poziomie politycznym. Kiedy społeczeństwo irańskie w wyborach daje mandat reformatorom (jak prezydentowi Pezeszkianowi), licząc na odwilż, Zachód zamiast dać im przestrzeń do rozmontowania systemu od środka, zaostrza presję i prowokacje wojskowe. W ten sposób własnoręcznie kastruje się umiarkowany głos w Teheranie i oddaje pełną władzę religijnemu betonowi. Reżim musi trwać, bo strach się sprzedaje.
Ostrzeżenie dla Polski
Kuba, Libia, Iran – scenariusz z podręcznika zarządzania peryferiami przez imperia jest zawsze taki sam. Dla globalnych graczy mniejsze narody nie są partnerami. Są buforami, rynkami zbytu albo teatrem działań wojennych.
I to jest potężne ostrzeżenie dla współczesnej Polski. Nasze społeczeństwo nie jest przegrane, ale wykazuje zatrważający brak dojrzałości. Dajemy się łapać na najprostsze emocjonalne sztuczki. Wystarczy nam negatywne hasło – czy to „Tylko nie Tusk”, czy wcześniej „Tylko nie PiS” – abyśmy ślepo pobiegli do urn, nie zastanawiając się ani sekundy nad tym, co będzie potem. Oddajemy głos przeciwko komuś, zamiast za konkretną, długofalową strategią państwową.
Dając się wciągnąć w niszczącą wojnę plemienną, paraliżując własne instytucje prawne i ustrojowe w imię bieżącej, partyjnej zemsty, stajemy się dokładnie taką samą bezwolną masą, którą obce potęgi mogą rozgrywać według własnego uznania. Prawdziwa suwerenność nie rodzi się z krzyku na wiecach. Rodzi się z nudnej, organicznej pracy, z edukacji i z cierpliwości, której tak bardzo nam brakuje. Jeśli nie nauczymy się patrzeć szerzej i łączyć kropek, skończymy jak irańscy studenci w 1979 roku – z ręką w nocniku, zastanawiając się, jak to możliwe, że nasz autentyczny gniew przyniósł nam jeszcze większą niewolę.
CDN.

Popularne posty z tego bloga