Mit niewinności i parawan z Brukseli. O polskim romantyzmie, wymazanych kobietach i nadgorliwości elit
Najbardziej jaskrawym i bolesnym dowodem na destrukcyjną siłę tego romantycznego mitu jest sposób, w jaki oficjalna historia III Rzeczypospolitej potraktowała kobiety zaangażowane w ruch „Solidarności”. Polski mit potrzebuje bohaterów formatu romantycznego – spektakularnego gestu, wodza, samotnego skoku przez płot stoczni, który idealnie prezentuje się na kartach podręczników i pomnikach. W tej zdominowanej przez mężczyzn opowieści zabrakło miejsca na tytaniczną, logistyczną i codzienną pracę tysięcy kobiet. To kobiety, takie jak Alina Pienkowska, która w kluczową sobotę sierpnia 1980 roku zamknęła bramy stoczni i wezwała do strajku solidarnościowego, uratowały ten ruch przed natychmiastowym upadkiem. To kobiety w stanie wojennym – gdy mężczyźni zostali internowani – utrzymały podziemie, drukowały prasę, organizowały siatki pomocy. Często płaciły za to potworną cenę, jak Janina Kończak, której SB internowało i odebrało dzieci, czy Grażyna Kuroń, której zrujnowane w obozie w Gołdapi zdrowie doprowadziło do przedwczesnej śmierci.
Gdy nadszedł rok 1989 i czas transformacji ustrojowej, romantyczni bohaterowie zasiedli w ławach rządowych, a o kobietach zapomniano. Co gorsza, to właśnie kobiety – a symbolem tego stał się upadek łódzkiego przemysłu włókienniczego – poniosły najwyższe koszty społeczne reform Leszka Balcerowicza. Ponad sto tysięcy włókniarek straciło pracę z dnia na dzień, bez osłon i pomocy. Gdy zdesperowane organizowały marsze głodowe, uderzając pustymi garnkami pod urzędami, dawni koledzy z Solidarności, realizujący doktrynę drapieżnego kapitalizmu, użyli wobec nich tej samej retoryki, którą wcześniej stosowali komuniści. Kobiety domagające się godności i prawa do życia nazwano „roszczeniowymi”, „wichrzycielkami” i „homo sovieticus”, które rzekomo niszczą młodą, wolną Polskę. Prawa kobiet zostały cynicznie przehandlowane w ramach układów z Kościołem katolickim (tzw. kompromis aborcyjny z 1993 roku), by kupić polityczny spokój na szczytach władzy.
Ten sam cynizm polskich elit politycznych, który pozwolił na wymazanie kobiet i robotnic z historii sukcesu, uwidacznia się w relacji współczesnego państwa polskiego z Unią Europejską. Polacy chcieli wejść do struktur zachodnich w 2004 roku przede wszystkim z powodów głębokiego, trafnego realizmu geopolitycznego – wiedzieli, że alternatywą dla integracji z Zachodem jest powrót w sferę wpływów imperialnej Rosji. Jednak polska klasa polityczna, od prawa do lewa, zaczęła traktować Brukselę nie jako przestrzeń mądrego rozwoju, ale jako idealny parawan dla własnego lenistwa, niekompetencji i chęci rozbudowy aparatu kontroli.
Zjawisko nadgorliwości legislacyjnej (tzw. gold-plating) stało się plagą polskiego systemu prawnego. Urzędnicy w Warszawie, wdrażając unijne dyrektywy, celowo dokręcają śrubę obywatelom, przedsiębiorcom i rolnikom. Przykłady są porażające: od restrykcyjnego kalendarza azotanowego w rolnictwie, który ignoruje realia klimatyczne, przez potężną biurokrację w prawie pracy, aż po podatkową dyrektywę DAC6, gdzie polski fiskus – jako jedyny w Europie – rozszerzył inwigilację na zwykłe transakcje krajowe, wprowadzając drakońskie kary. Kiedy obywatele protestują przeciwko absurdalnym przepisom, politycy rozkładają ręce i kłamią, że „tak każe Unia”.
W ten sposób koło polskiej historii się zamyka. Od 1989 roku do dziś rządzący ukrywają własne, często antyobywatelskie decyzje za pięknymi hasełkami lub zewnętrznymi autorytetami – kiedyś papieżem i wolnym rynkiem, dziś unijnymi wytycznymi. Dopóki polskie społeczeństwo nie odrzuci romantycznego mitu o własnej bezgrzeszności i nie zacznie rozliczać władzy wyłącznie za realne czyny, dopóty obywatele będą traktowani jak tani podwykonawcy w montowni własnego państwa. Lekcja z tamtych lat uczy jednego: jedyną obroną przed hipokryzją elit jest dojrzały, krytyczny i nieustępliwy bunt.
