Szeleszczący pancerz, gliniane autorytety. O tym, jak nasza piaskownica uczy się bić od tych na górze.




Mówi się, że słowa mają moc budowania mostów. Nasza polska, szeleszcząca mowa, pełna miękkości i literackiej głębi, wydaje się wręcz stworzona do tego, by precyzyjnie opisywać ludzkie emocje, szukać porozumienia i łagodzić obyczaje. Niestety, patrząc na otaczającą nas rzeczywistość jesienią 2026 roku, trudno oprzeć się wrażeniu, że język przestał być narzędziem dialogu. Stał się maczugą. Zamiast budować mosty, służy do zadawania ciosów. Co najgorsze, ta brutalizacja nie bierze się znikąd – spływa wartkim strumieniem z samych szczytów debaty publicznej wprost do szkolnych korytarzy, zatruwając umysły tych, którzy dopiero uczą się świata.
Niedawno moją uwagę przykuł południowokoreański serial „Dam Ci lekcję”. Choć akcja toczy się tysiące kilometrów stąd, w realiach azjatyckiego wyścigu szczurów, uderzyło mnie, jak boleśnie uniwersalne problemy porusza. Piekło presji edukacyjnej, samotność w tłumie, a przede wszystkim – przerażająca, systemowa przemoc rówieśnicza. Oglądając tę produkcję, uświadomiłam sobie jedno: współczesne problemy z edukacją i agresją nie mają paszportu. Te same dramaty, które rozgrywają się w Seulu czy w podparyskich liceach (gdzie masowe protesty młodzieży doprowadziły niedawno do zamknięcia setek szkół), dzieją się na naszym krajowym podwórku. Tragedie z Ostrołęki i Sierpca czy wsi Leszczydół- Nowiny,  które w ostatnich dniach wstrząsnęły Polską, brutalnie przypomniały, że ekrany telewizorów i nasza codzienna rzeczywistość to naczynia połączone. Przemoc w szkołach szerzy się na potęgę, a agresja staje się domyślnym językiem młodego pokolenia.
Jako społeczeństwo stoimy przed dramatycznym pytaniem: dlaczego sytuacja tak bardzo się brutalizuje? Wielu szuka przyczyn w uwarunkowaniach prawnych, obawiając się – całkiem słusznie – postulatów politycznej prawicy dotyczących ułatwienia dostępu do broni palnej. Strach pomyśleć, co działoby się w momentach kryzysów psychicznych czy rówieśniczych porachunków, gdyby młodzi ludzie mieli łatwy dostęp do pistoletów. Amerykański scenariusz masowych strzelanin stałby się naszą codziennością. Jednak broń to tylko narzędzie. Prawdziwy problem tkwi głębiej – w motywacjach, w psychice i w przyzwoleniu, jakie młodzież dostaje od dorosłych.
Dzieci i młodzież nie uczą się bowiem świata poprzez zakazy, nakazy czy nudne, szkolne pogadanki. Uczą się przez czystą, bezwzględną obserwację. Są jak sejsmografy – bezbłędnie wychwytują i kopiują wzorce naszych zachowań. W psychologii nazywa się to modelowaniem społecznym. I tu dochodzimy do najsmutniejszego wniosku: gdzie te dzieci mają szukać dobrych przykładów, skoro na samym szczycie państwowej hierarchii panuje moralna pustynia?
Kiedy człowiek piastujący najwyższy urząd w państwie, Karol Nawrocki, zamiast merytorycznej dyskusji wybiera konfrontację fizyczną, rusza w stronę dziennikarza z furią i próbuje go zastraszyć, bo nie spodobało mu się zadane pytanie – jaki to daje sygnał? Kiedy poseł Konrad Berkowicz bez cienia żenady rzuca wulgarnym i uwłaczającym epitetem w kierunku dziennikarki na sejmowym korytarzu, a potem zamiast przeprosin brnie w ironiczne wpisy w sieci , kiedy Sławomir Mentzen ulubieniec młodych mężczyzn kpi z policjantek i żołnierek – czego my oczekujemy od nastolatków?
Mnie samej zawsze wpajano fundamentalną prawdę: człowiek silny to człowiek opanowany, a agresja jest zawsze maską słabości i braku argumentów. Kiedy kończą się racje, zaczyna się krzyk i pięści, to jest to słabość Dzisiejszy świat marketingu politycznego i mediów społecznościowych bezczelnie wywrócił tę mądrość do góry nogami. Współczesna polityka wmawia nam, że agresja, chamstwo i pogarda to oznaki siły, wyrazistości i politycznej "sprawczości". Jeśli jesteś brutalny, dostajesz zasięgi, lajki i punkty wyborcze. Chamstwo stało się walutą, która świetnie się sprzedaje.
Młody człowiek, patrząc na te gliniane autorytety, dochodzi do prostego wniosku: aby wygrać w życiu, nie trzeba mieć racji. Nie trzeba być mądrym, empatycznym czy merytorycznym. Wystarczy kogoś głośniej zakrzyczeć, głębiej upokorzyć, a w razie potrzeby – mocniej uderzyć. Szkolny korytarz staje się wierną kopią sejmowego korytarza.
Aby słowo stało się ciałem, abyśmy mogli realnie pomóc dzieciom i uzdrowić naszą edukację, musimy najpierw zmienić się sami. Musimy na nowo zdefiniować, czym jest prawdziwa siła. Na razie jednak nic na to nie wskazuje. Dopóki na szczytach debaty publicznej chamstwo będzie nagradzane zasięgami i punktami wyborczymi, trudno będzie nam przekonać dzieci, że nasza szeleszcząca polska mowa służy do budowania mostów, a nie do zadawania ciosów. Pozostaje mi tylko zapisać ten smutny wniosek na kartach pamiętnika i mieć nadzieję, że kiedyś jako społeczeństwo wreszcie się obudzimy. Zanim nasza piaskownica spłonie doszczętnie.

Popularne posty z tego bloga