Lekcja z Monachium, cynizm elity i wspólny los – dlaczego historia nas nie uczy?




Siedzę i rozmyślam o tym, co dzieje się teraz wokół nas – o tej gęstej, trudnej atmosferze między Polską a Ukrainą. Jeszcze niedawno, w lutym 2022 roku, czuło się coś niesamowitego. Otworzyły się wrota do prawdziwego porozumienia. Ludzie otworzyli serca i domy, zniknęły dawne uprzedzenia, a zobaczyliśmy w sobie po prostu sąsiadów w obliczu śmiertelnego strachu. Wydawało się, że to ten moment, w którym piszemy historię na nowo.
A potem, jak zwykle, weszli w to politycy. Wszystko musieli zepsuć dla swoich partyjnych celów, dla tych nieszczęsnych słupków poparcia. To takie cyniczne i powtarzalne – najłatwiej jest przecież zrzucić winę na „tamtych”, odwrócić uwagę od własnej nieudolności i grać na najniższych instynktach. Zaczęło się licytowanie historią, bolesnymi ranami, jakby to była jakaś makabryczna karta przetargowa.
Zgorszyło mnie to dzisiejsze polityczne gadanie o II Rzeczypospolitej jako o „państwie prawa”. Przecież to bzdura i zakłamywanie rzeczywistości. II RP to była czysta dyktatura, państwo biedy, brutalnej dyskryminacji mniejszości i bezwzględnego zwalczania każdego, kto odważył się mówić prawdę głośno. Państwo, które od początku nosiło w sobie piętno morderstwa swojego pierwszego prezydenta, Gabriela Narutowicza. Przecież to właśnie ten polski imperializm i brak ludzkiego traktowania Ukraińców stworzyły grunt pod radykalizm, z którego  narodziło się UPA. Nic nie rodzi się z próżni. Jest akcja i jest reakcja.
I nie chodzi tu o żadne usprawiedliwianie ludobójstwa czy rzezi wołyńskiej – bo na śmierć niewinnych kobiet i dzieci nie ma i nigdy nie będzie usprawiedliwienia. Chodzi o odpowiedzialność polityków. To oni swoimi ślepymi, egoistycznymi decyzjami podpalają świat, a najgorsze i najstraszniejsze w tym wszystkim jest to, że oni sami zazwyczaj siedzą bezpiecznie w gabinetach, podczas gdy cały potworny ciężar ich błędów ponosi zwykłe, niewinne społeczeństwo.
Czy da się to teraz naprawić? Myślę, że tamtego naiwnego, emocjonalnego zrywu z 2022 roku już nie wrócimy. To zamknięty rozdział. Ale dostajemy od losu kolejną szansę – straszną, bolesną, ale być może ostatnią. Obecna postawa Stanów Zjednoczonych to dla nas potężna lekcja i ostrzeżenie. Jeśli ktokolwiek myśli, że ustępowanie dyktatorom przyniesie pokój, to niczego nie nauczył się z historii. Przecież oddanie Putinowi terenów, których żąda, to kopia Monachium z 1938 roku i rozbioru Czechosłowacji. Dyktatorzy są pazerni, nigdy się nie zatrzymują i w końcu podpalą cały świat.
Nasze losy – Polski i Ukrainy – są ze sobą nierozerwalnie związane, czy tego chcemy, czy nie. Musimy ze sobą współpracować, żeby przetrwać. Ale tym razem musimy zacząć od nowa, na zupełnie nowych, twardych regułach – bez zbędnych emocji, bez romantycznych uniesień, ale z pełnym pragmatyzmem i zrozumieniem wspólnego zagrożenia. Obyśmy jako społeczeństwa znaleźli w sobie więcej mądrości niż nasi przywódcy i przedkowie.

Popularne posty z tego bloga