Zapiski z refleksji: O Europie, naczyniach połączonych i społeczeństwie w roli szefa



Październik 2026 r.
Ostatnio dużo myślę o tym, co dzieje się w Europie. Przez kontynent przetacza się fala potężnych protestów i zamieszek – od Portugalii, Hiszpanii, Francji i Belgii, przez Włochy, aż po Albanię. Młodzi ludzie wychodzą na ulice, bo czują się całkowicie wykluczeni z rynku pracy i pozbawieni perspektyw, na które mogli liczyć ich rodzice. Towarzyszy im potężna frustracja. Głosy zewsząd krzyczą, że to populiści dochodzą do głosu, ale prawda jest taka, że ci populiści dostali wiatru w skrzydła przez politykę gospodarczą, na którą państwa pracowały od dekad.
Społeczeństwo ma absolutną rację, że się buntuje. Dlaczego koszty kolejnych kryzysów (jak ten w 2008 roku czy niedawna pandemia) mają być uspołeczniane – zrzucane na barki zwykłych podatników poprzez zaciskanie pasa – podczas gdy gigantyczne zyski korporacji, banków i funduszy są prywatyzowane i trafiają do kieszeni nielicznych jednostek? To głęboka niesprawiedliwość. Na ten mechanizm nakłada się mnóstwo czynników, a ich skutkiem jest gigantyczna niestabilność i potworne rozwarstwienie społeczne.
W toku moich rozważań doszłam do wniosku, że kluczowe problemy współczesnego świata to system naczyń połączonych:
  1. Reforma podatkowa i uczciwe podatki – to absolutny fundament. Bez sprawiedliwego opodatkowania wielkiego kapitału, korporacji i funduszy spekulacyjnych, które dziś transferują zyski do rajów podatkowych, państwo nie ma paliwa.
  2. Silne usługi publiczne – to drugi krok. Tylko mając pieniądze z uczciwych podatków, państwo może budować tanie mieszkania na wynajem, inwestować w bezpłatną edukację i sprawną ochronę zdrowia.
  3. Stabilność finansowa obywatela – to efekt końcowy. Gdy państwo zapewnia silne usługi publiczne, z barków młodego człowieka spada strach o przetrwanie. Nawet gorszy moment w pracy nie oznacza dla niego bezdomności czy spirali długów.
Dlaczego politycy tego nie robią? Bo w grę wchodzi wszystko na raz – wymieszane i wstrząśnięte: strach przed rynkami finansowymi, potężny wpływ lobbystów oraz kompletny brak odwagi i wizji. Jeśli współczesny polityk ma perspektywę zaledwie 4 lat kadencji i z tyłu głowy myśli tylko o tym, że po wyborach będzie musiał poszukać sobie nowego stołka (efekt obrotowych drzwi między polityką a biznesem), to potem mamy to, co mamy. Państwo z dykty, które gasi pożary od kryzysu do kryzysu, zamiast planować na pokolenia.
Bardzo bolesnym przykładem tego krótkowzrocznego myślenia była likwidacja wiejskich szkół, świetlic, Domów Kultury czy bibliotek. Byłam i zawsze będę temu przeciwna. To były cudowne miejsca na spotkania mieszkańców – nie tylko z ciekawymi postaciami, ale przede wszystkim były łącznikiem tych małych, lokalnych wspólnot. Kiedy państwo zamknęło te instytucje, argumentując to "kosztami", zlikwidowało serce społeczności, niszcząc więzi międzypokoleniowe i zostawiając ludzi w mniejszych miejscowościach z poczuciem porzucenia.
Jak to zmienić? Protesty oparte na samym gniewie nic nie dadzą – politycy potrafią je przeczekać albo rzucić tłumowi drobne ochłapy. Prawdziwą siłą jest silne społeczeństwo obywatelskie – dobrze wykształcone i wyedukowane w sprawie swoich obowiązków i praw. Społeczeństwo, które zachowuje się jak szef, a nie jak niewolnik, zmienia zasady gry. Brakuje nam dziś najbardziej edukacji u podstaw, prowadzonej twarzą w twarz, w świecie realnym, a nie w internetowych bańkach, które tylko nas polaryzują.
Moje najważniejsze podsumowanie na dziś:
Potrzebujemy świadomego protestu, a nie protestu gniewu. Dlaczego? Ponieważ tylko świadomy protest tam na ulicy zbuduje silne społeczeństwo i wyłoni naturalnych liderów, którzy wskażą mądry kierunek realizacji postulatów, zamiast tylko krzyczeć. Co najważniejsze: silne społeczeństwo nie pozwoli swojemu liderowi zamknąć się w ciepłym i bezpiecznym gabinecie, bo jako wymagający szef, będzie stale domagać się kontaktu i dialogu. Kontrola nad władzą nie może kończyć się w dniu wrzucenia głosu do urny. Ona musi trwać każdego dnia.

Popularne posty z tego bloga